Kiểm soát khí thải xe máy: Cái khó không phải là tiền

Vấn đề kiểm soát khí thải mô tô, xe máy đã được Cục Đăng kiểm xới lên tại hội nghị chuyên đề do cơ quan này tổ chức ngày 22.1 tại Hà Nội. Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, Việt Nam đang đi sau các nước trong lĩnh vực kiểm soát khí phát thải từ 15 - 20 năm.

Ông Yung Hsun, đại diện Công ty Novel Vehicle Technology cho biết, tại Đài Loan, từ năm 1993, tất cả mô tô, xe máy ở Đài Loan khi lưu thông đều phải qua kiểm định về khí thải, xe nào đạt thì được dán tem. Lực lượng kiểm tra tại các bãi đậu, xe nào không có tem sẽ bị chụp  hình, xử phạt. Trong khi đó, ở Việt Nam, lượng xe máy rất lớn nhưng mãi tới năm 2005, cơ quan quản lý mới tham mưu cho Chính phủ ban hành Quy định kiểm soát khí thải mô tô, xe máy. 

Đã chậm nhưng việc thực hiện lại còn trì trệ. Kết quả điều tra, khảo sát khí thải mô tô, xe máy của cơ quan đăng kiểm cho thấy, tại Hà Nội có gần 60% mô tô, xe máy lưu hành không đạt tiêu chuẩn khí thải, ở TP.HCM, tỷ lệ này xấp xỉ 58%.

Chuyên gia tư vấn về môi trường, ông Lâm Minh Đạt bổ sung: "Các đô thị lớn của nước ta, lượng khí thải do giao thông vận tải thải ra chiếm tỷ lệ từ 70 - 90% tổng lượng phát thải đô thị, trong đó phát thải từ mô tô, xe máy chiếm tỷ lệ cao nhất. Hoạt động công nghiệp và sinh hoạt chỉ chiếm 10 - 30%". Quan trắc, nghiên cứu các số liệu tại nút giao thông Ngã Tư Sở (Hà Nội) do Cục Đăng kiểm tiến hành, có tới 54% lượng phát thải khí CO và 54,1% lượng phát thải THC do xe máy gây ra.

Nếu không được kiểm soát, tỷ lệ khí thải do mô tô, xe máy gây ra ở nước ta sẽ ngày càng khủng khiếp. Theo Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp xe máy Việt Nam, đến năm 2010, dự báo lượng xe máy lưu hành trong cả nước là 31 triệu xe, tăng bình quân mỗi năm từ 2 - 2,2 triệu xe. Thực tế mức tăng có thể lớn hơn nhiều. Lượng xe máy này tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, Hải Phòng. Theo tính toán của các chuyên gia, mỗi năm ô nhiễm gây thiệt hại khoảng 20 triệu USD đối với Hà Nội, còn ở TP.HCM, con số này tăng lên gấp đôi, trên 50 triệu USD.

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ các nước cho thấy, việc kiểm soát khí phát thải do mô tô, xe máy cũng không đến mức quá tốn kém như mọi người nghĩ. Chúng ta đi sau các nước vì chưa có một hệ thống văn bản hoàn chỉnh, chưa tuyên truyền cho người dân hiểu rõ được vấn đề. Ông Lê Anh Tú, Cục Đăng kiểm cho biết, có nhiều cách để kiểm soát được khí thải mô tô, xe máy đang lưu hành, như chuyển đổi sang sử dụng khí hóa lỏng hay lắp thêm bộ phận chuyển đổi xúc tác hoặc bảo dưỡng, nâng cấp thay thế. Trong đó giải pháp bảo dưỡng, sửa chữa được xem là đơn giản nhất và chi phí rất thấp, ai cũng có thể làm được.

Theo ông Lê Anh Tú: "Đa số xe chỉ cần thực hiện các hạng mục bảo dưỡng định kỳ thông thường, đúng cách là có thể đạt tiêu chuẩn khí thải, nồng độ khí thải CO giảm trung bình 38%, THC là 43%. Mức tiêu hao nhiên liệu sau khi bảo dưỡng cũng giảm 15,6%. Như vậy, một năm người sử dụng xe tiết kiệm được 400.000 đồng tiền nhiên liệu - số tiền này bằng với mức chi phí bảo dưỡng và kiểm tra xe định kỳ". Việc lắp đặt hệ thống máy móc để kiểm tra khí thải cũng rất đơn giản, chi phí không lớn. Vấn đề còn lại là quyết tâm của các cơ quan chức năng.